Γιώργος Παντελίδης: Η ομιλία του στο διαδικτυακό φόρουμ του Enterprise Greece

Η ομιλία του Γιώργου Παντελίδη στο  διαδικτυακό φόρουμ «Δυτική Μακεδονία-Μεγαλόπολη: Μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή και νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες» από την Ελληνική Εταιρεία Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου (Enterprise Greece) και τη Συντονιστική Επιτροπή για το Σχέδιο Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ). Το συνέδριο διοργανώθηκε υπό την αιγίδα των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Η τοποθέτηση του κ. Παντελίδη αφορούσε τις προοπτικές και παθογένειες του τουρισμού στην Δυτική Μακεδονία.

«Αρχικά αυτό που θέλω να σημειωθεί και να αποτελέσει το πιο σημαντικό συμπέρασμα της συζήτησης μας είναι η πεποίθηση μου πως οι απώλειες θέσεων εργασίας και εισοδήματος από την περιοχή μας στα πλαίσια της απολιγνιτοποίησης δεν μπορούν να υποκατασταθούν από τον τουρισμό και γι’ αυτό οφείλουμε να τρέξουμε παράλληλα δεκάδες άλλες δράσεις ώστε η περιοχή να επιβιώσει.

Αυτό δεν είναι μια ηττοπαθής και απαισιόδοξη προσέγγιση αλλά η επίγνωση της κατάστασης πως σήμερα που μιλάμε δεν υπάρχει ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν στην περιοχή και πως για να δημιουργηθεί ένα θελκτικό προϊόν, το οποίο τουρίστες και επισκέπτες θα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν, χρειάζεται χρόνια μεθοδικής προσπάθειας.

Που βρίσκεται όμως αυτή την στιγμή η περιφέρεια μας στον τουριστικό χάρτη της Ελλάδος.

Η Δυτική Μακεδονία διοικητικά αποτελείται από 4 περιφερειακές ενότητες, Γρεβενά,

Καστοριά, Κοζάνη, Φλώρινα. Είναι η μόνη περιφέρεια στην Ελλάδα που δεν

βρέχεται από θάλασσα και έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας στην χώρα καθώς

και την μεγαλύτερη ανεργία των νέων στην Ευρώπη. Για το τέταρτο τρίμηνο του

2018, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζει το μεγαλύτερο δείκτη ανεργίας

στην επικράτεια, ήτοι 25,3% και για το πρώτο τρίμηνο του 2019 επίσης το

μεγαλύτερο δείκτη ο οποίος αυξήθηκε στο 27,1% πηγή: www.ec.europa.eu

Η μονοκαλλιέργεια της ΔΕΗ για τους νομούς Κοζάνης και Φλώρινας, της γούνας για

την Καστοριά και η έλλειψη σχεδίου για την περιοχή των Γρεβενών έχει οδηγήσει

την περιοχή σε οριακό σημείο με αποτέλεσμα την αύξηση της μετανάστευσης των

νέων, την μείωση του πληθυσμού και την αύξηση του Μ.Ο ηλικίας των πολιτών μιας

και γινόμαστε η “περιφέρεια των συνταξιούχων”.

Μέσα σε όλη αυτή την κατάσταση η οποία από το 2009 επιδεινώνεται συνεχώς

υπάρχουν τουριστικές επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν στην δυτική Μακεδονία και

προσπαθούν να επιβιώσουν, να αναπτυχθούν και να προσφέρουν θέσεις εργασίας.

Το 6.6% για το έτος 2019 των απασχολούμενων της δυτικής Μακεδονίας δηλαδή

συνολικά 5.800 εργαζόμενοι απασχολούνται στον κλάδο των υπηρεσιών παροχής

καταλύματος και εστίασης.

Μπορεί τα νούμερα να δείχνουν σχετικά μικρά αλλά οι ξενοδοχειακές μονάδες και

ξενώνες της δυτικής Μακεδονίας είναι κατά βάση μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις

πλην φυσικά εξαιρέσεων και αυτό συνεπάγεται έναν πολλαπλασιαστή (2.5)

εξαρτώμενων ατόμων που για τον πληθυσμό αλλά και τα ποσοστά απασχόλησης της

δυτικής Μακεδονίας δεν είναι αμελητέα ποσότητα.

Στην περιφέρεια μας λειτουργούν συνολικά 125 τουριστικά καταλύματα με 6.466

κλίνες και είναι όλα συνεχούς και 12μηνης λειτουργίας

Τα έσοδα του εγχώριου και εισερχόμενου τουρισμού για την δυτική Μακεδονία το

έτος 2019 αντιπροσωπεύουν το 0.4% επί του συνόλου της χώρας, οι διανυκτερεύσεις

το 0.7% και οι επισκέψεις το 0.8% κυρίως λόγω γειτνίασης με Αλβανία και Σκόπια.

ΠΗΓΗ: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΤΕ

Αναλογιζόμενοι τα παραπάνω στατιστικά αντιλαμβανόμαστε την μεγάλη δυσκολία που υπάρχει ώστε ο τουρισμός να αποτελέσει άμεσα την διέξοδο από την κρίση για την περιοχή μας.

Ως άνθρωπος στον χώρο του τουρισμού και διαχειριστής μιας από τις μεγαλύτερες τουριστικές επιχειρήσεις στην δυτική Μακεδονία εντοπίζω το πρόβλημα κυρίως σε πολιτικό και υπηρεσιακό επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης όπου αυτοί έχουν την ευθύνη κατάρτισης και προώθησης του τουριστικού σχεδιασμού.

  • Έλλειψη προσωπικού δυναμικού.
  • Ελλιπής εμπειρίας σχετικά με τον τουρισμό των υπηρεσιακών και πολιτικών στελεχών.
  • Ελάχιστη συνεργασία με τις ΠΥΤ, το υπουργείο και το ΕΟΤ.
  • Μηδαμινές συνέργειες ανάμεσα σε δήμους και περιφέρεια.
  • Καμία συνέχεια στο έργο προηγούμενων διοικήσεων.
  • Μη ύπαρξη αντικειμενικών, επιτεύξιμων και μετρήσιμων στόχων για κάθε ένα ευρώ που ξοδεύεται.

Έχοντας όλα τα ανωτέρω πλέον υπόψιν ας πάμε στο παραγωγικό κομμάτι της συζήτησης όπου μπορούμε να δούμε πως η δυτική Μακεδονία έχει πλεονεκτήματα που εάν αναδειχθούν μπορούμε μακροπρόθεσμα και με ορίζοντα 5ετίας να δημιουργήσουμε το τουριστικό προϊόν που θα αρχίσει να φέρνει αφενός νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας και αφετέρου τα εισοδήματα για τις επιχειρήσεις του χώρου που το έχουν τόσο πολύ ανάγκη.

Οι βασικές μορφές τουρισμού που κατά την άποψη μου έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για την περιοχή και μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης είναι οι εξής

  • Σχολικός και βιομηχανικός τουρισμός: Εδώ μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τις 7 λίμνες που υπάρχουν στην ΠΔΜ και τις φυσικές ομορφιές της αλλά κυρίως την βιομηχανική κληρονομιά που μας αφήνει η ΔΕΗ μετά από 70 χρόνια παρουσίας. Απαραίτητο εργαλείο είναι η δημιουργία θεματικού πάρκου που θα υπάρχει το μουσείου του λιγνίτη όπου θα μπορούν μαθητές και φοιτητές να παρακολουθήσουν την εξορυκτική και παραγωγική διαδικασία, να μελετήσουν τους ατμοστροβίλους και τους λέβητες καύσης λιγνίτη. Προτείνεται επίσης η δημιουργία ενός διαδραστικού προγράμματος μιας εβδομάδας για φοιτητές και μαθητές όπου θα μπορούν να μάθουν πως φτάνει το ρεύμα από το ορυχείο μέχρι το εργοστάσιο και μετά στο σπίτι μας. Αυτό θα τονώσει την τουριστική κίνηση στα ξενοδοχεία της περιοχής και να είναι παράλληλα καθαρά εκπαιδευτικού χαρακτήρα.
  • Έπειτα είναι ο θρησκευτικός τουρισμός όπου εάν αναδείξουμε και προβάλουμε τα δεκάδες βυζαντινά και μεταβυζαντινά μοναστήρια μας μπορούμε να προσελκύσουμε επισκέπτες όχι μόνο από την Ελλάδα αλλά και από ομόθρησκες χώρες.
  • Στην συνέχεια μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο οινολογικός τουρισμός που αναφέρεται και στο masterplan. Στην περιφέρεια μας υπάρχουν μερικά από τα καλύτερα οινοποιία της χώρας τα οποία είναι επισκέψιμα και η ανάπτυξη και προώθηση τους μπορεί να αποτελέσει μακροπρόθεσμα σημαντικό πυλώνα και για την αύξηση των πωλήσεων τους αλλά και για την αύξηση της επισκεψιμότητας της περιοχής.
  • Επιπρόσθετα είναι ο Πολιτιστικός τουρισμός όπου μέσα από την ανάδειξη δρώμενων και εθίμων όπως το καρναβάλι της Κοζάνης, τα ραγκουτσάρια της Καστοριάς, ο τρανός χορός στα βλαχοχώρια κτλ μπορούμε να προβάλουμε την περιοχή και να προσελκύσουμε κόσμο. Εδώ αυτό που μας βοηθάει είναι τα μουσεία που υπάρχουν (Λαογραφικό Κοζάνης, Αρχαιολογικό Αιανής, Παλαιοντολογικό Πτολεμαΐδας).
  • Ο χειμερινός τουρισμός είναι κατά βάση αυτός που προσδίδει τις περισσότερες διανυκτερεύσεις στα καταλύματα της περιοχής έως τώρα. Η ύπαρξη χιονοδρομικών κέντρων αλλά και τα γραφικά χωριά στους ορεινούς όγκους αποτελούν πόλο έλξης για επισκέπτες κυρίως από το εσωτερικό της χώρας. Εδώ μπορεί επιπλέον να προστεθεί ο περιπατητικός και ο ποδηλατικός τουρισμός που αναπτύσσονται  ταχέως στην Ευρώπη και οι κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής πλην της περιόδου του χειμώνα είναι ιδανικές.
  • Μια επιπρόσθετη μορφή τουρισμού για την περιοχή μας θα μπορούσε να είναι ο Αθλητικός τουρισμός για προετοιμασία ομάδων μιας και το υψόμετρο και το κλίμα σε περιοχές όπως το Νεστόριο, η Κλεισούρα, το Βελβεντό, η Σμίξη και άλλα είναι ιδανικά. Επίσης η διοργάνωση πρωταθλημάτων (πανελλήνιων και ευρωπαϊκών) αξιοποιώντας και βελτιώνοντας τις υπάρχουσες υποδομές όπως το κλειστό της Λευκόβρυσης, τα γήπεδα τένις της Πτολεμαΐδας, τις λίμνες Καστοριάς και Σερβίων.

Το ότι υπάρχουν οι μορφές τουρισμού που ανέφερα ως δυνητικά ικανές να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν δεν σημαίνει και πως θα αποδώσουν τ αναμενόμενα στην πράξη.

Χρειάζεται να κάνουμε για κάθε είδους πιθανού τουριστικού προϊόντος όλα τα βήματα που απαιτούνται από την αρχή ώστε να δημιουργήσουμε το ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν ή τα προϊόντα που θα προσελκύσουν τουρίστες και επισκέπτες.

Εάν συνεχίσουμε στην λογική που επικρατεί αυτή την στιγμή με συμμετοχή σε εκθέσεις χωρίς να έχουμε κάτι να παρουσιάσουμε, με διαφημιστικά σποτ χωρίς στόχευση, με αυτόνομες τουριστικές πολιτικές από δήμους, περιφέρεια, υπουργείο και ΕΟΤ τότε είναι σίγουρο πως δεν θα δούμε σοβαρά αποτελέσματα.

Τα βήματα είναι απλά και συγκεκριμένα. Δημιουργία προϊόντος, υποστήριξη προϊόντος προώθηση προϊόντος, κατάκτηση ελληνικής αγοράς, επέκταση σε νέες αγορές.

Εμείς τα κάνουμε σαν περιφέρεια όλα με την λάθος σειρά και γι αυτό τα αποτελέσματα είναι πενιχρά.

Η απολιγνιτοποίηση μπορεί να γίνει ευκαιρία για την περιοχή εάν αξιοποιήσουμε όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, εάν θέσουμε στόχους και αν εργαστούμε συλλογικά.

Στο κομμάτι των προτάσεων αναφορικά με το αύριο του τουρισμού στην περιοχή μας αυτό που προτείνω και θεωρώ πως από εκεί ξεκινούν όλα είναι να μπει το υπουργείο τουρισμού στα συναρμόδια υπουργεία της απολιγνιτοποίησης.

Να αναλάβει το γενικό πρόσταγμα της κατάρτισης του τουριστικού σχεδιασμού για την περιφέρεια μας, να συντονίσει όλους τους αρμόδιους φορείς του τουρισμού και να διαθέσει ανθρώπους και χρήματα που θα ασχοληθούν μετά την κατάρτιση του τουριστικού σχεδίου αλλά κυρίως με την υλοποίηση του. Γιατί από σχέδια, μελέτες και ευχολόγια έχουμε χορτάσει.

Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να τεθεί σε διαβούλευση για κάποιο διάστημα όπου όλοι οι άνθρωποι του τουρισμού θα υποβάλουν προτάσεις επομένως μια ομάδα εργασίας θα μπορούσε να βοηθήσει προς την κατεύθυνση αυτή.

Πολύ σημαντικό είναι πως χρειάζονται και έργα υποδομής ώστε να υποστηριχθούν οι προτεινόμενες δράσεις και τέτοια είναι τα εξής:

  • Ολοκλήρωση οδικών αξόνων που θα διευκολύνουν την προσέγγιση της περιοχής( Ε65, σήραγγα Κλεισούρας, άξονας Πτολεμαΐδα-Φλώρινα) αλλά και του εσωτερικού δικτύου για σημεία ενδιαφέροντος όπως το Πισοδέρι και η Βασιλίτσα πχ.
  • Αναβάθμιση του αεροδρομίου της Καστοριάς
  • Ύπαρξη σύγχρονου σιδηροδρομικού δικτύου
  • Άνοιγμα συνοριακού σταθμού στον Λαιμό Καστοριάς
  • Κατασκευή θεματικού πάρκου με το μουσείου του λιγνίτη
  • Αποκατάσταση εδαφών από την ΔΕΗ των εξαντλημένων ορυχείων

Βασικά λοιπόν βήματα και έργα ώστε να μπορεί να υποστηριχθεί το σχέδιο που θα καταρτιστεί.

Πέραν αυτών όμως χρειάζεται να δοθούν στις τουριστικές επιχειρήσεις που πλήγονται από την παρατεταμένη ύφεση και τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης εργαλεία για να επιβιώσουν έως ότου δημιουργηθεί επαρκή τουριστική κίνηση ώστε να καλύψει το χαμένο εισόδημα της περιοχής.

Μιας και είμαστε η πιο ψυχρή περιφέρεια της χώρας το βασικό είναι η επιδότηση του κόστους θέρμανσης.

Έπειτα μιας και οι τουριστικές επιχειρήσεις και κυρίως τα ξενοδοχεία χαρακτηρίζονται από υψηλή ένταση εργασίας η επιδότηση του μισθολογικού κόστους μέσω προγραμμάτων του ΟΑΕΔ ειδικά σχεδιασμένα για την περιοχή μας και στα πλαίσια της δίκαιης μετάβασης θα είναι πολύ χρήσιμη και θεωρείται ως ένα παράλληλο χρηματοδοτικό εργαλείο.

Επιπρόσθετα ο ΟΑΕΔ μπορεί να στηρίξει με προγράμματα τύπου κοινωνικού τουρισμού και με κουπόνια τα οποία θα έχουν γεωγραφική κατανομή ώστε να δοθούν επιπλέον οικονομικές διευκολύνσεις στους επισκέπτες.

Τέλος το υπουργείο θα πρέπει να εξετάσει ξανά το πρόγραμμα της «Λευκής εβδομάδας» όπου υπήρχε διακοπή των σχολείων ώστε να ταξιδέψουν σε χειμερινούς προορισμούς οι μαθητές με τις οικογένειες τους. Στα πλαίσια και πάλι της δίκαιης μετάβασης υπάρχει η δυνατότητα να επιδοτηθεί η έλευση τους στην ΠΔΜ.

Εν κατακλείδι υπάρχουν προοπτικές όπως υπάρχουν και πλεονεκτήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν. Δεν υπάρχουν όμως μαγικές λύσεις και χρειάζονται χρόνια επίμονης και επίπονης προσπάθειας ώστε να υπάρξουν απτά αποτελέσματα.

Ο τουρισμός μπορεί να αποτελέσει  ένα κομμάτι για την διέξοδο της δυτικής Μακεδονίας από την κρίση αλλά όχι άμεσα.

Για να δημιουργηθεί το τουριστικό προϊόν για το οποίο συζητάμε θα πρέπει να υπάρχουν ανοιχτές και βιώσιμες τουριστικές επιχειρήσεις που αν δεν γίνουν άμεσα παράλληλες δράσεις για την επιβίωση και ευημερία της περιοχής δεν θα υπάρχουν. Υπάρχει δηλαδή ο κίνδυνος να φτάσουμε σε σημείο να έχουμε τουριστικό προϊόν χωρίς τουριστικές επιχειρήσεις.

Τέλος στο δεύτερο κομμάτι της συζήτησης σημείωσα την ενόχληση γιατί από το Φόρουμ απουσίαζαν οι κατασκευαστικές και χωματουργικές επιχειρήσεις του νομού που πλήττονται άμεσα και περισσότερο από όλους μιας και δεν τους δίνεται χρόνος ώστε να μετασχηματιστούν.

Γιώργος Παντελίδης Οικονομολόγος, ιδιοκτήτης ξενοδοχείου Παντελίδης Πτολεμαΐδα

Διαβάστε επίσης

Επίκαιρη ερώτηση της Π. Πέρκα προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας με θέμα: «Χρηματοδότηση μετάβασης στις λιγνιτικές περιοχές και κατανομή πόρων»

Η Βουλευτής Φλώρινας και Αναπλ. Τομεάρχης Περιβάλλοντος & Ενέργειας της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Θεοπίστη (Πέτη) Πέρκα,...

13/07/2021

Κοζάνη: Τι έδειξαν τα rapid tests στην κεντρική πλατεία

Σε τεστ γρήγορης ανίχνευσης αντιγόνων (rapid tests) για την covid19 υποβλήθηκαν 47 πολίτες, τη Δευτέρα 12...

13/07/2021